De vraag die niemand stelt
We leven in een tijd waarin bijna alles opgelost moet worden.
Ziekte moet behandeld worden. Problemen moeten worden gefikst. Verdriet moet verdwijnen. En de dood? Die stoppen we het liefst zo ver mogelijk weg.
Toch is er een moment waarop er niets meer opgelost kan worden.
Een moment waarop de vraag niet meer is:
“Wat kunnen we nog doen?”
Maar:
“Hoe willen we er zijn?”
Dat is misschien wel één van de belangrijkste vragen van ons leven.
Waarom we zwijgen
Wanneer iemand hoort dat hij niet meer beter wordt, gebeurt er vaak iets merkwaardigs. Niet alleen de patiënt schrikt. Ook familieleden, vrienden en zelfs zorgverleners schrikken. We vallen stil. We weten niet wat we moeten zeggen. We zoeken naar oplossingen terwijl er misschien vooral behoefte is aan aanwezigheid.
Juist dan ontstaat ruimte voor een andere vorm van zorg en contact!
Niet de zorg van behandelingen en protocollen.
Maar de zorg van luisteren.
Van samen verdriet dragen.
Van woorden uitspreken die soms jarenlang zijn blijven liggen.
Van dankbaarheid.
Van liefde.
Van vergeving.
Van afscheid.
Ik zie vaak hoeveel tijd er verloren gaat tussen scans, uitslagen en nieuwe behandelplannen. Iedereen houdt zijn adem in. We wachten op nieuws. Ondertussen worden de gesprekken die er werkelijk toe doen uitgesteld.
Niet omdat mensen niet van elkaar houden.
Maar omdat ze bang zijn.
Bang om elkaar pijn te doen.
Bang om de werkelijkheid onder ogen te zien.
Bang voor het verdriet.
Wat er gebeurt als het wél gezegd wordt
Toch is mijn ervaring dat juist daar de grootste rust ontstaat. Wanneer mensen eindelijk durven uitspreken waar ze zich zorgen over maken. Wanneer een vader vertelt dat hij bang is zijn gezin achter te laten. Wanneer een partner zegt dat zij zich alleen zal voelen. Wanneer kinderen voor het eerst horen wat er werkelijk leeft in het hart van hun ouder.
Dan hoeft niets opgelost te worden.
Dan mag het gewoon waar zijn.
En dat brengt vaak meer verlichting dan welk antwoord dan ook.
Sterven hoort bij het leven
De dood is in onze samenleving steeds meer een medisch vraagstuk geworden. Sterven dreigt een technisch proces te worden. Maar sterven is geen technisch proces.
Sterven is een menselijk proces.
Het hoort bij het leven zoals de laatste bladzijde bij een boek hoort. Zoals de laatste scène bij een film hoort. Als we die overslaan, missen we iets wezenlijks.
Daarom geloof ik dat aandacht voor de dood ons niet kleiner maakt, maar juist voller laat leven.
Leef jij het leven dat je wilt leven?
Wanneer we ons eigen sterven durven voor te stellen, worden andere vragen belangrijk.
Met wie wil ik zijn?
Wat wil ik nog zeggen?
Waar ben ik dankbaar voor?
Wat wil ik loslaten?
Wie wil ik vergeven?
En misschien nog wel belangrijker:
Leef ik eigenlijk het leven dat ik wil leven?
Dat is de reden waarom ik dit werk doe.
Niet omdat ik bezig ben met de dood.
Maar omdat ik bezig ben met het leven.
Met écht leven.
Met leven waarin verdriet, liefde, humor, verlies, dankbaarheid en afscheid allemaal een plek mogen hebben.
Voor mij is dat de diepste betekenis van Thuisvaart.
Thuisvaart. Voor wie wil Leven.
